ABD’nin Venezuela’ya yönelik askeri saldırıları ve ABD Başkanı Donald Trump’ın Devlet Başkanı Nicolás Maduro’nun “yakalanarak ülke dışına çıkarıldığı” yönündeki açıklamaları, uluslararası alanda sert tepkilere yol açtı. Başkent Caracas’ta patlamalar yaşanırken, çok sayıda ülke ve uluslararası kuruluş saldırıyı egemenlik ihlali ve uluslararası hukuka açık bir müdahale olarak değerlendirdi.
Washington’un hamlesi, yalnızca Venezuela’yı değil Latin Amerika’dan Avrupa’ya uzanan geniş bir coğrafyada diplomatik gerilimi tırmandırdı. Açıklamalar, özellikle Avrupa içinde ortak bir tutumdan ziyade belirgin bir görüş ayrışması olduğunu ortaya koydu.
Latin Amerika’dan sert çıkışlar
Brezilya Devlet Başkanı Luiz Inácio Lula da Silva saldırıyı “kabul edilemez” olarak nitelerken, Kolombiya ve Şili yönetimleri çözümün askeri değil diplomatik yollarla aranması gerektiğini vurguladı. Küba ise ABD’yi “açık devlet terörü” uygulamakla suçladı.
Avrupa ülkeleri ne diyor? İngiltere destek verdi, Almanya ve Fransa temkinli
Avrupa cephesinde ABD’nin Venezuela’ya yönelik müdahalesine verilen tepkiler homojen değil. İngiltere, Washington’a en açık destek veren ülkeler arasında yer aldı. Londra yönetimi, ABD’nin müdahalesini “Venezuela’da demokratik geçişi destekleyen bir adım” olarak nitelendirerek, Maduro yönetimini krizin başlıca sorumlusu olarak gösterdi. İngiliz yetkililer, ABD’nin askeri hamlesini doğrudan eleştirmekten kaçındı ve “istikrarın yeniden tesis edilmesi” vurgusu yaptı.
Almanya ise daha ihtiyatlı bir çizgi benimsedi. Berlin, Venezuela’daki siyasi krizin derinliğine dikkat çekerken, askeri müdahalelerin çözüm üretmeyeceği uyarısında bulundu. Alman Dışişleri yetkilileri, taraflara gerilimi düşürme çağrısı yaparak, uluslararası hukukun ihlal edilmesinin uzun vadeli sonuçlar doğurabileceğini belirtti.
Fransa’dan gelen açıklamalarda da benzer bir temkinli ton öne çıktı. Paris yönetimi, Venezuela’daki otoriterleşmeye dair eleştirilerini sürdürürken, ABD’nin askeri saldırısının krizi daha da karmaşık hale getireceği görüşünü dile getirdi. Fransa, çözüm için çok taraflı diplomasi, arabuluculuk ve seçim odaklı bir siyasi süreç vurgusu yaptı.
İspanya ise ABD’nin saldırılarına karşı daha net bir mesafe koydu. Madrid, askeri müdahalenin uluslararası hukukla bağdaşmadığını savunarak, Venezuela’daki krizin ancak diyalog ve müzakere yoluyla çözülebileceğini açıkladı. İspanyol hükümeti, Latin Amerika’da yeni bir askeri gerilim hattının oluşmasından duyduğu kaygıyı dile getirdi.
Avrupa Birliği kurumları ise ortak bir sert kınama metni yayımlamaktan kaçınırken, güç kullanımının bölgesel istikrarsızlığı artıracağı yönünde genel bir uyarıyla yetindi.
Çin ve Rusya: “Tehlikeli emsal, uluslararası düzen sarsılıyor”
Çin yönetimi, ABD’nin Venezuela’ya yönelik askeri müdahalesini Birleşmiş Milletler Şartı’nın açık ihlali olarak değerlendirdi. Pekin, herhangi bir devletin başka bir ülkenin iç işlerine zor yoluyla müdahale etmesinin küresel istikrarı tehdit ettiğini belirterek, çözümün Venezuela halkının kendi iradesine dayanması gerektiğini vurguladı.
Rusya ise tepkisini daha sert bir dille dile getirdi. Kremlin, ABD’nin saldırılarını egemen bir devlete karşı güç kullanımı olarak tanımlarken, Maduro’nun zorla ülke dışına çıkarıldığı iddialarını uluslararası hukuk açısından “skandal” olarak niteledi. Moskova, Washington’un bu adımla uluslararası düzenin temel ilkelerini hedef aldığını savundu.
BM’den uyarı, Türkiye’den itidal çağrısı
Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri, Venezuela’ya yönelik saldırıların tehlikeli bir emsal oluşturabileceği uyarısında bulunarak taraflara itidal çağrısı yaptı. Türkiye ise Venezuela’nın egemenliği ve toprak bütünlüğüne saygı vurgusu yaparak, krizin diyalog yoluyla çözülmesi gerektiğini ifade etti.
Rojnameya Newroz