ABD İran İstanbul görüşmesi: ABD ile İran arasında bölgesel bir savaşı tetikleyebilecek askeri bir çatışmayı önlemeyi amaçlayan diplomatik girişimler hız kazandı. Tarafların, Cuma günü İstanbul ev sahipliğinde nükleer müzakereler için bir araya gelmesi bekleniyor.
Amerikan ve İranlı diplomatik kaynaklar, ABD Başkanı Donald Trump’ın Özel Temsilcisi Steve Witkoff ile İran’ın müzakerecisi Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi’nin İstanbul’da görüşmesi için hazırlıkların sürdüğünü açıkladı. Görüşme takviminin netleşmesi halinde Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri, Mısır ve Umman’dan yetkililerin de İstanbul’a gelmesi öngörülüyor.
İstanbul görüşmeleri öncesi diplomasi trafiği
İstanbul’daki temaslar öncesinde Steve Witkoff’un Salı günü İsrail’i ziyaret ederek Başbakan Benyamin Netanyahu ile görüşmesi bekleniyor. Bölge ülkeleri ise, Türkiye’nin de dahil olduğu diplomatik girişimlerle tarafların müzakere masasında kalmasını sağlamaya çalışıyor.
ABD Başkanı Donald Trump, geçen hafta yaptığı açıklamada İran’ı askeri müdahale ile tehdit etmiş, daha sonra söylemini yumuşatarak müzakerelere fırsat tanınabileceğini ifade etmişti. Trump, İran’ın nükleer silah geliştirmesine izin vermeyeceklerini vurgularken, Tahran ile “ciddi görüşmeler” yürütüldüğünü söylemişti.
Askeri hareketlilik dikkat çekiyor
Diplomatik temasların yoğunlaştığı bir dönemde ABD ve İsrail donanmalarının Kızıldeniz’de ortak tatbikat gerçekleştirmesi dikkat çekti. Her iki ülke tatbikatı “rutin” olarak nitelese de, siyasi gözlemciler zamanlamanın kritik olduğuna işaret ediyor.
İsrail basınında yer alan bazı haberlerde ise İran’a yönelik olası bir askeri müdahale hazırlıklarının son aşamaya geldiği iddia ediliyor. Geçtiğimiz yıl Haziran ayında, nükleer müzakerelerin gündemde olduğu bir süreçte İsrail’in İran’a saldırmasıyla başlayan ve “12 Gün Savaşı” olarak adlandırılan çatışmalar yeniden hatırlatılıyor.
İran’ın tutumu ve nükleer başlıklar
İran yönetimi, müzakerelerin başlaması için ABD’nin askeri varlığını İran yakınlarından çekmesi gerektiğini savunuyor. İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, ABD ile yürütülen görüşmelerin farklı boyutlarının değerlendirildiğini belirterek, haksız yaptırımların kaldırılmasının öncelik olduğunu söyledi.
Basında yer alan iddialara göre Tahran, uranyum zenginleştirme konusunda sınırlı esneklik gösterebilir. İran’ın, yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyumun ülke dışına çıkarılmasını ve konsorsiyum modeliyle zenginleştirmenin durdurulmasını değerlendirdiği öne sürülüyor. ABD ise uranyum zenginleştirmenin tamamen durdurulmasını, balistik füze programına sınırlama getirilmesini ve bölgedeki vekil güçlere desteğin kesilmesini talep ediyor.