Modern Kürtçe alfabenin öncülerinden, yazar, dilbilimci ve çevirmen Mehmet Emin Bozarslan, 45 yıldır sürgünde yaşadığı İsveç’in Uppsala kentinde 90 yaşında hayatını kaybetti. Bozarslan’ın vefatını ailesi adına Aycan Şermin Bozarslan duyurdu.
Kürt dili, edebiyatı ve tarihi alanındaki çalışmalarıyla modern Kürt aydınlanmasının öncü isimleri arasında yer alan Bozarslan, sürgün yaşamı boyunca Kürt kültürel mirasının korunması ve gelecek kuşaklara aktarılması için üretmeyi sürdürdü. Vasiyeti doğrultusunda defin töreni aile arasında gerçekleştirildi.
Medreseden modern Kürt aydınlanmasına
1934 yılında Diyarbakır’ın Lice ilçesinde doğan Mehmet Emin Bozarslan, geleneksel medrese eğitimi aldı. Türkçeyi ve okuma-yazmayı kendi çabasıyla öğrenen Bozarslan, dışarıdan sınavlara girerek 1956 yılında müftü oldu.
Kürt kimliği, dili ve toplumsal sorunlar üzerine kaleme aldığı eserler nedeniyle devlet bürokrasisiyle çatışma yaşayan Bozarslan, müftülük görevinden iki kez uzaklaştırıldı. Bu süreç, onun akademik ve entelektüel çalışmalarını Kürt dili ve tarihine yoğunlaştırmasında belirleyici oldu.
Yasaklanan alfabe ve sürgün yılları
Bozarslan, 1968 yılında yayımladığı “Alfabê” adlı Kürtçe alfabe çalışmasıyla Türkiye’de modern Latin harfleriyle basılan ilk Kürtçe alfabenin öncüsü oldu. Ancak eser yayımlandığı gün toplatıldı ve Bozarslan “bölücülük” suçlamasıyla tutuklandı.
1971 askeri muhtırasının ardından yeniden cezaevine giren Bozarslan, 1974 yılına kadar tutuklu kaldı. Artan baskılar nedeniyle 1979 yılında İsveç’e iltica etti ve yaşamının geri kalanını Uppsala’da sürgünde geçirdi.
Kürt kültürüne bırakılan kalıcı miras
Mehmet Emin Bozarslan, sürgünde kurduğu Deng Yayınevi aracılığıyla Kürt edebiyatının temel eserlerini modern harflere aktararak kalıcılaştırdı. Dilbilimden tarihe, çeviriden çocuk edebiyatına kadar 50’den fazla eser üreten Bozarslan, Kürt kültürel hafızasının korunmasında merkezi bir rol oynadı.
Latin harflerine aktardığı klasik eserler, sözlük çalışmaları ve sosyolojik incelemeleriyle Kürt dili ve edebiyatı alanında başvuru kaynakları bıraktı.
Bir kuşağın tanığı
Mehmet Emin Bozarslan’ın yaşamı, Kürtçe üzerindeki yasakların, entelektüel baskıların ve sürgün gerçeğinin bireysel bir tanıklığı olarak öne çıktı. Medrese geleneğinden modern akademik üretime uzanan çizgisi, Kürt entelektüel tarihinin dönüşümünü yansıttı.
Bozarslan, ömrünü adadığı Kürt dilinin ve kültürünün modern dünyada varlığını sürdürmesi için çalışan öncü bir aydın olarak hatırlanacak.